Kalaallit Nunaat silallu pissusia pillugu politikki
Kalaallit Nunaat silap pissusia pillugu nunat tamat isumaqagiinniartarneranni ulloq manna tikillugu toqqaannartumik akuusarsimanngilaq Koyotomilu isumaqatigiissummut Danmarkimut ilaasutut attuumassuteqarluni. Tassa Kalaallit Nunaata nunat tamat eqqarsaatigalugit isumaqatigiissutissani Danmarkimut isumaqatiginninniutigisarpai Danmarkilu Kalaallit Nunaat sinnerlugu kingorna isumaqatigiinniartarluni. Naalagaaffit imminnut aquttut akunnerminni isumaqatigiissuteqassagunik taamaallaat Naalagaaffiit Peqatigiit - NP (FN) peqqussutaat malillugit aatsaat isumaqatigiissuteqarsinnaatitaapput, tassa NP kisiat aqqutigalugu isumaqatigiissuteqarsinnaallutik.
Silap pissusia pillugu nunat tamat politikkianni naalagaaffit namminersuutigalugu politikkeqalernissaminnut alloriarfissaat isigalugu Kalaallit Nunaat 17. december 2009-mi Danmarkimut isumaqatigiissuteqarpoq manna pillugu, tassalu Kalaallit Nunaat sila pillugu danskit politikkiannut malinnittussaatitaassanngitsoq taamaattumillu nammineq siunertani siunniussinnaagai. Taanna tunngaviatigut ima paasineqassaaq, tassalu aluminiuliorfeqarnikut - imaluunniit nukimmik atuisorujussuarmik suliffissuaqarnikkut Kalaallit Nunaata CO2 -mik aniatitsinera - danskit CO2 -mik aniatitsinerannut ilanngunneqassanngilaq, tamanna inaarutaasumik isumaqatigiissummi ilanngunneqassappat.
Kalaallit Nunanni innuttaasut kisiisa eqqarsaatigalugit annikillilerinissamik Kalaallit Nunaata siunnissaqarnini oqaatigaa. Tamatuma saniatigut aatsitassanik ikummatissanillu neriartortitsisoqalerpat nukimmillu atuisorujussuarmik suliffissuaqalerpat teknologiit (BA) atugaasut pitsaanerpaat avatangiisitigullu malittarisassat tamanut assigiissaakkat (BEP) pitsaanerpaat kisimik atorneqarnissaat siunniunneqarput.
Kalaallit Nunaata CO2 -mik aniatsitsinera
Kisitsisit tigussaasut tunngavigalugit Kalaallit Nunaat innuttakinnini pissutigalugu ullumikkut annikitsumik aniatitaqarpoq. Assartuinermi aqqutit takisoorujussuunerat innuttaasullu aalisariuteqqortunerat tunngavigalugu agguaqatigiissitsinermi innuttaasup ataatsip aniatitsinera annertusisutut isikkoqalerpoq. Naatsorsueqqissaartarfiup saqqummiussaa malillugu agguaqatigiissitsinermi innuttaasoq ataaseq CO2 -mik 11,4 tonsimik 2007-imi aniatitsisimavoq. Europa agguaqatigiissitsinermi innuttaasumut ataatsimut kisitsit 2007-imi 7,9 tonsiuvoq Amerikalu Avannarleq 15,9 tonsinik (kisitsisit International Energy Statistics, U.S Energy Information Administrationimeersut tunngavigalugit).
Naak nuki piujuartoq (erngup nukinganit nukissiuuteqarneq ikuallaaveqarnerlu) atorneruleraluarivut Kalaallit Nunaanni innuttaasup ataatsip agguaqatigiissillugu aniatitsinerata annertusiartorusaarsimavoq. Aningaasarsiornikkut ineriartorneq inissiaqarnerulernermik, biileqarnerulernermik angallateqarnerulernerillu nassataqartoq tamatumunnga ilaatigut pissutaagunarpoq.
Tamanna uunga ataneqartillugu isigisariaqarpoq, tassalu nunarsuaq tamaat eqqarsaatigalugu silap kissakkiartornera gassimik aniatitsinerulermat aamma inuiaqatigiikkuutaat ineriartornerat. Kalaallit Nunaanni suliffissuaqarneq nutaaq tunngavigalugu silap kissakkiartorneranit nunatta gassimik aniatitsinera annerulissaaq.
Kalaallit Nunaanni ullumikkut CO2 -mik aniatitsineq tamaat isigalugu gasolia pissutaaqataanerpaavoq. Tamatumunnga peqatigitillugu aniatitsineq inooriaatsitsinnut attuumassuteqarluinnarpoq.
Takussutissaq 1. Kalaallit Nunaanni Naatsorsueqqissaartarfik, Kalaallit Nunaanni Nukimmik atuineq 2004-2008 (2009)
Naatsorsueqqissaartarfimmit paasissutissat (2009) tunngavigalugit takuneqarsinnaavoq Kalaallit Nunaanni aniatitsinerit 30%-ii tunisassiorfinnit pisuusut, pingartumik aalisarnermit. Ulluinnarni inuunitsinni iliuutsivut minnerunngitsumik tamatumunnga pissutaaqataapput, makku ataatsimut isigalugit: assartuineq, innaallagiak, kiassarneq (takussutissiami 'konverteringsfaktor'-inik taaneqartoq) nukimmillu atuinerit allat. Taamaattumik aamma ukiuni kingullerni ulluinnarni inuunitsinni nukimmik qanoq atuinerput isiginiarneqarnerulerpoq pingaartumillu tamatta immikkut allatut iliuuseqarsinnaanerput