Bauxit-imik piiaariaaseq piujuaannartitsisinnaasoq pillugu nalunaarusiaq
Alumina (aluniumoxid) tassaavoq aluminiuliornermi atorneqartartoq, alumina-lu issumit Bauxit-imit pissarsiarineqartarpoq. Bauxit nunarsuatsinni ujaqqat naliginnaanersaasa ilagaat, ujararlu taanna pissarsiariuminartuuvoq. Aluminiu nunarsuatsinni ujaqqat sananeqaataasa nalinginnaanerpaat pingajoraat, aluminiumoxid-itullu bauxit-imi nassaassaalluni. Aatsitassat allat assigalugit, nunami assaaqqaarluni pissarsiarineqarsinnaavoq. Assaaneq pinngortitamut allanngortitsisarpoq, nalinginnaavorlu bauxit-inik aatsitassarsiorfiit orpippassuaqarfimmiittarnerat. Taamaattumik annertuumik anguniagaqartoqarpoq pinngortitap avatangiisillu aatsitassarsiulinnginnermi isikkugisimasaannut uterteqqinneqartarnissaat. Taama ingerlatsinerit piffimmi pisortat peqatigalugit ingerlanneqartarput, tamatumalu saniatigut aatsitassarsiorfiit amerlanersai ISO 14001-mik avatangiisinut akuersissutinik peqarput aammalu aatsitassarsiorfimmit avatangiisinut sunniutissat nalilersorneqarsimallutik (ASN).
Nunani tamalaani aluminiu pillugu isumasiorfimmi (IAI - www.world-aluminium.org), nunarsuatsinni aluminiuliornermik ingerlataqartut oqallittarfiattut inissisimasup misissorsimavaa aluminiuliornermik ingerlataqartut avatangiisinut sunniutissat annikillisarniarlugit qanoq iliuuseqartarnersut, aatsitassarsiorfiusimasut qanoq iluarsaateqqinneqartarnersut. Misissuinerit ilaasortaasut paasissutissaatai atorlugit ingerlanneqarsimapput. Misissuineq una misissuinerit sisamassaraat, siornatigut misissuiffigineqarsimavoq 1991, 1998 aamma 2003-mi.
IAI-mit nalunaarusiami kisitsisit pissarsiarineqarsimasut takutippaat tunisassiortut amerlanerussuteqartut peqataasimasut( tunisassiortut tunisassiat 66 %-iinik tunisassiaqartut). Nunatat atorneqarsimasut 90 %-iat sinnerlugu iluarsaateqqinneqartarsimavoq, kisitsisinullu ilaapput aqquserngit attaveqaatillu allat. Aatsitassarsiorfiusimasullu 100 %-imik iluarsaasseqqiffigineqartarsimapput. Aatsitassarsiorfimmi ¾-lii aatsitassarsiorfittut atorneqartarput, ¼-liilu attaveqaatinut atorneqartarlutik (aqquserngit, illut il. il.). Aatsitassarsiortut ilisimalersimasat, teknologii, ingerlatseriaatsillu pillugit ammasumik ingerlatsipput. Nalinginnaavorlu ingerlatsiviit imminnut unammisut imminnut pulaaqattaattarnerat, misilittakkaminnik imminnut tunioraattarnerat, ineriartornerlu pillugu imminnut naapillutik oqallittarnerat. Tamanna suliffissuaqarnermi tunisassiornermilu nalinginnaasuunngilaq, kisianni nunatanik atorsimasanik iluarsaasseqqittarnermi allanut ammasumik ingerlatsineq iluaqutissartaqarpoq, tassami allat aamma ilisimasaat taamaasilluni pissarsiarineqartarmata. Ingerlatseqatigiiffiit akunnerminni ammanerat innuttaasunut aamma atuupput. Apersorneqartullu (tunisassiortut tunisassiat 66 %-iinik tunisassiaqartut) 84 %-iisa aqutsisulerlutik aatsitassarsiorfinni, tunisassiorfinni nunatanilu iluarsaateqqeriikkani takornariartitsisarput. Taama ammasumik ingerlatsineq innuttaasunit akuerineqarnerulernermik ataqqineqarnerulernermillu pilersitsisarpoq, aluminiuliornermik akerliusunullu oqaloqatiginnissinnaanerulernermik ammaasarluni.
Uani nalunaarusiaq annertunerusumik atuarsinnaavat: http://www.world-aluminium.org/cache/fl0000292.pdf