Kalaallit Nunaanni aluminiumik aatsitsiviliorniarluni suliamut sinaakkutissatut piumasaqaatissat qanoq ippat?

Sinaakkutissatut piumasaqaataasartut tassaapput aluminiumik aatsitsiveqarluni suliffissuaqarnermut sunniuteqartartut. Sinaakkutissatut piumasaqaatit ilaatigut  aluminiumik aatsitsivimmik pilersaaruteqarnermut aningaasartuutaasussanut aalajangeeqataasarput. Uani sanaartorneq aamma ingerlatsineq eqqarsaatigineqarput.

Aluminiumik aatsitsiveqarluni suliffissuaqarnermut immikkut aalajangeeqataasartoq aamma sinaakkutissatut piumasaqaateqartarnernut tunngatillugu pingaaruteqartoq tassaavoq suliffissuassaq sumi inissinniarneqarnersoq.

Aluminiumik aatsitsiveqarluni suliffissuaqarnerup sumiiffianik inissiineq pingaaruteqarpoq tassami taanna aalajangiisuusarmat suliffissuup imminut akilersinnaassusianik. Peqqutaasut arlaliusarput, ilaatigut innaallagissamik pilersorneqarnissamut piumasaqaatit, taanna suliffissuup inissinnissaanut aalajagiinerpaasarpoq. Kalaallit Nunaanni erngup nukinganik innaallagissiornissamut periarfissat ammapput, tassunga sanilliutissagaanni Kinami tunisassiornerup annertuup ingerlanneqarnera aammarsuit aamma gassi nukissiutitut atorneqartarlutik, aammali aningaasarsiorfinnit allaniit innaallagissamik pisariaqartitsineq  annertusiartortussaalluni. Aalajangiisut pingaaruteqartut allat sumiiffimmut attuumassuteqartut tassaapput, assersuutigalugu sanaartornissamut  aningaasartuutissat, sulisorineqartussanut aningaasartuutissat sulisussallu pisinnaasaat, assartuinermut aningaasartuutissat, politikkikkut patajaassuuseq, akileraarusiisarnermut apeqqutit il.il.

Sanaartorniarluni aningaasartuutissat eqqarsaatigalugit aluminiumik aatsitsiviliorniarnermut sumulluunnii sulisussat pingaaruteqartuupput. Nunarsuarmi aningaasarsianut killiliuunneqartartut assigiingitsorpassuupput, assigiinngissullu aluminiumik aatsitsiviliorluni sanaartornermi malunnarluartarpoq. Aluminiumik aatsitsiveqarfiit nunarsuaq tamaat isigalugu imminut unammisuummata pilersitsinermut aningaasartuutit aalajangiisuusarput pilersaarusiaq sorleq unammillerluarsinnaanerunersoq.

Aluminiumik aatsitserivimmi sinaakkutissanut piumasaqaat pingaaruteqartoq alla tassaavoq klima pillugu (silap pissusaanut)  politikki. Taanna sinaakkutissanut piumasaqaataasuni ingerlatsinermut aningaasartuutaasumut annertuummik sunniuteqatarpoq. Nunat assigiingitsut klima eqqarsaatigalugu assigiingitsunik pisussaafilersorsimapput taannaavorlu ilaatigut sumiiffissamik aalajangiinermut pingaaruteqartartoq. Sumi inissiineq isumaqarpoq aatsitiveqarfiit ilaat piffissami tassani innaallagissamik atuinermimmut immikkut akitsuummik akiliinissartik naatsorsuutigissagaat allaalli taama ittumik pisussaaffilerneqarnaviaratik.  Piffissap ingerlanerani pissutsit allanngorsinnaapput klimamut politikkeqarnerup allanngoriartornera ilutigalugu. Ataavartumik avatangiisinillu mianerinnittumik innaallagissiorsinnaanermik suliffissuit ujaasiuvarnerat tamatuminnga peqquteqarpoq, siunissami akitsuutinik akilersuerujussualinnginnissaq tamatumuuna qulakkeerneqassammat.

Aluminiumik aatsitsivimmik suliffissuaqarneq siuninnerusukkut nunanut kitaamiunut, suliffissuaqarfiusunut tulluarsagaasimavoq ukiunilu kingullerni ineriartorneq annertooq Asiami aamma kangiani qiterlermi ingerlalersimavoq. Tassani patsisaalluarpoq sinaakkutissatut piumasaqaatit taakku, nunarsuarmi sumiiffinni pissarsiarineqarsinnaasut kiisalu nunani taakkunani tunisassiornerup qaffanneranik. Ataani takussassiami takuneqarsinnaapput aluminiumik aatsitsiveqarnermi suliffissuaqarfinni aningaasartuutit pingaarnerit ukioq 2011-mi. Sanaartornerup nalaani aningaasartuut anneq tassaavoq sulisunut aningaasartuut ingerlatsinermilu tassaavoq innaallagissamik atuinermut (uani assimi takuneqarsinnaasoq tassaavoq gassi  aallaavigalugu). Takusassiami aamma takutinneqarpoq nunarsuarmi sumiiffinni assigiinngitsuni aningaasartuutit.

Aallerfik: McKinsey Energy Practice og DUBAL (2011)

Aluminiuliorfiliorniartup pilersaarusiornermini sumiititsiniarnera aalajangiisuulluinnartarpoq sinaakkutaasumik piumasaqaatissanut. Pilersaarusiaq nutaaq nunarsuarmi pilersaarusianut allanut unammillersinnaasussaavoq, taammattumik aningaasaliisussat nalilersorsinnaasariaqarpaat suliniutip aningaasartuutissai suliniutinut allannut naleqqiullugit.

Kalaallit Nunaanni aluminiuliorfissamik suliniut ajoriinnangassaanngitsumik inissisimavoq ingerlatsinermut aningaasartuutissat eqqarsaatigalugit, innaallagissamik ataavartumik suliffissuassaq neqeroorfigineqarsinnaassammat.Paarlattuanik naatsorsuutigineqassaaq pilersitsiniarnermi aningaasartuutissat qaffasinnissaat. Aluminiumik aatsitivissaq siunissami Kalaallit Nunaannut inissinneqassangaluarpat, pisariaqarpoq sinaakkutissatut piumasaqaatissat ataatsimoortumik nalilersorneqarnissaat.  Sinaakkutissatut piumasaqaatit ataatsimut isigalugit nunanut allanut unammillersinnaangippata kingunerisinnaavaa aluminiumik aatsitsiviliassaq Kalaallit Nunaannut inissinneqanngitsoortoq, paarlattuanillu nunamut allamut inissinneqarluni. Kalaallit Nunaanni aatsitsiviliorniarnerup piviusorsiortuunissaanut tunngaviliisussaq tassa ataatsimoortumik piumasaqaatissat aningaasaliisussamut naammanginartumik imminut akilersinnaassuseqarnissaat